Hằng năm, vào ngày mùng 2 Tết Nguyên đán, người dân thôn Đạt Tài, xã Hoằng Hóa lại náo nức tổ chức Lễ hội vật cù – một trò chơi dân gian mang đậm yếu tố tâm linh và tinh thần thượng võ. Giữa không khí rộn ràng đầu xuân, lễ hội trở thành “đặc sản” văn hóa riêng có của quê hương, thu hút đông đảo nhân dân và du khách thập phương đến xem, cổ vũ.
Dự với bà con nhân dân trong thôn có các đồng chí Nguyễn Văn Tú - Trưởng phòng văn hoá xã hội, Lê Thị Thanh Hải - Phó chủ tịch UBMTTQ xã - Chủ tịch Hội LHPN xã; lãnh đạo, chuyên viên phòng văn hoá xã hội xã.
Các đồng chí đại biểu và đông đảo bà con nhân dân tham gia cổ vũ
Theo lời các bậc cao niên, lễ hội vật cù đã tồn tại từ hàng trăm năm trước, xưa kia thường diễn ra trong hai ngày mùng 2 và mùng 3 Tết với ước vọng cầu cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa. Người dân quan niệm rằng ai nắm được cù nhiều lần sẽ gặp nhiều may mắn trong năm mới; đội, làng nào giành chiến thắng sẽ có một năm hanh thông, thuận lợi.
Vật chọi cù là môn thể thao dân gian tổng hợp, đòi hỏi sức khỏe, sự khéo léo tinh thần phối hợp tập thể cao. Người chơi vừa phải tranh, cướp, vật đối phương để giành cù, vừa phải tính toán chính xác để ném quả cù vào giỏ treo cao trên cây luồng giữa sân. Quả cù được làm bằng lõi sắt, bọc mây, bên ngoài đệm vải, nặng khoảng 3kg. Mỗi lần ném trúng giỏ là một lần ghi điểm, tạo nên những pha tranh tài gay cấn, hấp dẫn.
Lễ hội gồm hai phần: phần lễ và phần hội. Ở phần lễ, sáng ngày 18/02/2026 nhân dân thôn Đạt Tài tổ chức rước kiệu, dâng hương báo cáo Thành hoàng làng tại Chùa Tây, sau đó rước cù qua khu vực Sông Hoằng Trường cũ về làm lễ tế, rồi tiếp tục rước lên chùa. Nghi thức trang nghiêm thể hiện lòng thành kính, biết ơn tiền nhân và cầu mong một năm mới bình an, no đủ.
Nghi lễ rước Kiệu tại lễ hội Vật cù
Chiều cùng ngày. Phần hội diễn ra sôi nổi tại sân vận động xã Hoằng Hà (cũ). Mỗi đội thường có khoảng 10 người đại diện cho thôn, làng tham gia thi đấu. Tiếng hò reo cổ vũ vang dội, hòa cùng tiếng trống thúc giục tạo nên không khí hào hứng, náo nhiệt. Không chỉ trai làng tham gia, nhiều du khách cũng hào hứng hòa mình vào sân chơi đầy kịch tính này.
Đối với người dân Đạt Tài, tổ chức được hội vật cù nghĩa là mở đầu một năm mới đông vui, thịnh vượng. Đây được xem như lễ “xông đất” đầu xuân của cả thôn, cầu cho mùa màng bội thu, gia đình ấm no, hạnh phúc.
Việc duy trì và phát huy lễ hội vật cù hôm nay không chỉ góp phần gìn giữ di sản văn hóa truyền thống của quê hương. Đồng thời còn là sân chơi thể thao lành mạnh, góp phần rèn luyện thể chất, bồi đắp tinh thần đoàn kết, ý thức cộng đồng và niềm tự hào về truyền thống quê hương cho thế hệ trẻ mỗi độ xuân về.
Lễ hội vật cù thôn Đạt Tài, xã Hoằng Hóa vì thế không chỉ là một trò chơi dân gian, mà đã trở thành biểu tượng văn hóa đặc sắc, góp phần làm phong phú thêm đời sống tinh thần của nhân dân và khẳng định bản sắc riêng của quê hương trong dòng chảy hiện đại.
PV: Cao Nga